Beveren

Gemeente in België
Geografie
Gewest	Vlaanderen
Provincie	Oost-Vlaanderen
Arrondissement	Sint-Niklaas
Coördinaten	51°12′N, 4°15′E
Oppervlakte – Onbebouwd – Woongebied – Andere	150,18 km² (2009) 66,84% 6,27% 26,89%
Bevolking (Bron: Statbel)
Inwoners – Mannen – Vrouwen – Bevolkingsdichtheid	46.518 (01/01/2011) 49,52% 50,48% 309,75 inw./km²
Leeftijdsopbouw 0–17 jaar 18–64 jaar 65 jaar en ouder	(01/01/2008) 20,10% 63,08% 16,82%
Buitenlanders	2,17% (01/01/2008)
Politiek en bestuur
Burgemeester	Marc Van de Vijver (CD&V)
Bestuur	CD&V, N-VA en Open Vld
Zetels CD&V Kartelpro N-VA Onafhankelijken Vlaams Belang Open Vld	35 15 5 4 4 4 3
Economie
Gemiddeld inkomen	16.337 euro/inw. (2007)
Werkloosheidsgraad	5,02% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode 9120 9120 9120 9120 9120,9130 9130 9130 9130	Deelgemeente Beveren Haasdonk Melsele Vrasene Kallo Doel Kieldrecht Verrebroek
Zonenummer	03
NIS-code	46003
Politiezone	Beveren
Website	www.beveren.be
Detailkaart
ligging binnen het arrondissement Sint-Niklaas in de provincie Oost-Vlaanderen
Portaal    België

Beveren is een gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen. Zij heeft als deelgemeenten Beveren zelf, Melsele, Haasdonk, Vrasene, Kieldrecht, Verrebroek, Kallo en Doel. De gemeente telt op 31-12-2011 46.743 inwoners ^[1].

In haar huidige vorm ontstond de gemeente bij de gemeentelijke herindeling van 1977. Naar oppervlakte is het de op twee na grootste van Vlaanderen. Op het grondgebied van Beveren ligt de Waaslandhaven, het deel van de haven van Antwerpen op de linkeroever. Hoewel de Antwerpse havenbazen zoveel mogelijk winst richting Antwerpen proberen te laten vloeien, zorgen de bedrijven in deze havenzone, alsook de kerncentrale in Doel voor veel inkomsten zodat de gemeente slechts lage gemeentebelastingen hoeft te heffen.

In 2005 werd er een nieuw logo en slagzin gekozen voor de gemeente Beveren. De slagzin luidt: "Heerlijkheid, vroeger en nu".

Beveren is na Waasmunster het oudste politieke centrum in het Waasland en vormde een uitgestrekte heerlijkheid, die in ca. 1575 opgesplitst werd. Vandaag is Beveren de tweede grootste gemeente van het Waasland.

Geschiedenis

Het Land Van Beveren

Beveren, Kasteel Cortewalle, aanblik van het noorden

In de vroegste geschiedenis was het 'Land van Beveren' een onmetelijke vlakte met talrijke rivieren en eilandjes. Doorbraken, veroorzaakt door het stijgend zeeniveau, brachten dit land steeds meer onder invloed van de getijden. Aan de grens van dit vloedgebied zijn nederzettingen ontstaan, waarvan vaststaat dat ze door de Romeinen zijn bezocht of bewoond. Met primitieve dammen, die later op initiatief van kloosters en abdijen tot dijken werden verhoogd en versterkt, hebben de eerste streekbewoners de strijd met het water aangebonden en hun gemeenschappelijke schapenweiden gewonnen op het slikkengebied.

Tijdens de invallen van de Noormannen in de 9e eeuw kregen de plaatselijke vazallen van de graaf van Vlaanderen opdracht om de streek langs de Schelde te verdedigen. Uit deze vazallen zijn de Heren van Beveren voortgekomen. Het oudste document waarin "het land van Beveren" vermeld wordt dateert van in 965. Het Land van Beveren was veel groter dan het huidige Beveren. Het land omvatte naast Beveren ook Doel, Kallo, Kieldrecht en Verrebroek, samen met belangrijke gedeelten van Haasdonk, Melsele, Meerdonk, Vrasene en Zwijndrecht. Ook had de “Heer van Beveren” zeggenschap over gebieden, die in het toenmalige Land van Waas gelegen waren. Het ging over gronden in het centrum van Sint-Niklaas, in het centrum van Lokeren, in Sombeke (Waasmunster) en in Belsele.

Hoewel de heren van Beveren als vazallen van de graaf van Vlaanderen ontstaan waren, konden ze lange tijd een zelfstandige koers varen. Daaraan kwam in 1334 een einde toen Jan van Beveren (tevens bisschop van Potenza) de heerlijkheid Beveren verkocht aan Lodewijk II van Nevers, graaf van Vlaanderen. Beveren bleef wel lange tijd bestuurlijk een aparte entiteit, met onder meer eigen maten en gewichten. (Nu is dit nog te merken aan de zegswijze "een Beverse maat" met betrekking tot bier).

In de late middeleeuwen was het Land van Beveren een rijk landbouwgebied, met belangrijke turfwinningen in het noordelijke deel.

De 16e eeuw was rampzalig voor de polders. Zo zette in 1570 de Allerheiligenvloed de polders van het Waasland onder water. Bij het beleg van Antwerpen door de Spanjaarden werden uit strategische overwegingen de resterende dijken door Spaanse en Hollandse legers doorgestoken.

In 1575 werden de rechten van de heerlijkheid openbaar verkocht en raakte het gebied verdeeld. Een Antwerps koopman kocht de gronden van Kallo met rechten op de Schelde. Doel en Kieldrecht vormden samen een apart heerlijkheid. Een groot deel van de heerlijkheid kwam in handen van de machtige adelsdynastie de Croÿ en later die van de Arenbergs. Na de Franse Revolutie in 1792 verloor de adel zijn macht. Alle heerlijke rechten werden afgeschaft en de parochies werden afzonderlijke gemeenten.

Vanaf de 17e eeuw startten nieuwe inpolderingen, na de oorlogsinundaties. In 1846 is het op één na laatste schorrengebied ingedijkt. De Schelde is bedwongen, tot de grote overstroming van 1953 die delen van Doel en Kallo onder water zet.

Beveren kent heden een economische en culturele bloei. Dit komt onder andere door de industriegebieden en de haven van Antwerpen die ook op het grondgebied ven Beveren uitbreidt. De deelgemeente Doel wordt daarbij echter bedreigd door het steeds uitbreidend havengebied.

Beveren tijdens de Wereldoorlogen

Toen de schaduw van de Oorlog zich over Europa wierp werden er voorbereidingen getroffen. Voor 1914 werd Het Fort van Haasdonk gebouwd en over een lengte van 5 km werd een keten van bijna 200 bunkers aangelegd. Deze defensiegordel behoorde tot de fortenring van Antwerpen. Het Fort van Haasdonk zelf is nog vrij intact gebleven omdat de bevelhebber niet anders kon dan zich overgeven toen de Duitsers oprukten in 1914.

Tijdens de Bezetting is de verzetsbeweging De Witte Brigade in Beveren actief. Vele leden hiervan zijn bij acties omgekomen. Dit is vandaag de dag nog te merken aan bepaalde straatnamen.

Recente Geschiedenis

In de nacht van 1 februari 1953 slaat een zware, met springtij gepaard gaande storm, een bres in de zeedijk. Verschillende polders overstromen en honderden huizen lopen ernstige schade op.

Begin jaren 1960 duikt voor de polders een ander probleem op. De Antwerpse haven had op de rechteroever van de Schelde te weinig expansiemogelijkheden. De toekomst van de haven lag volgens de plannenmakers op de linkeroever, grotendeels op het grondgebied van de latere gemeente Beveren. Zo maakten de vruchtbare polders, die in het verleden moeizaam op het water veroverd waren, plaats voor havendokken. Op 1 april 1971 gingen de werken van start aan de Kallosluis, momenteel de enige toegang tot de Waaslandhaven. De aanleg van het Waaslandkanaal was de volgende stap. Dit kanaaldok is aangelegd met twee insteekdokken die bestemd zijn voor de overslag van vloeibare en gasvormige producten. Haaks daarop liggen de drie grote havendokken: het Doeldok, het Vrasenedok voor de overslag van stuk- en massagoederen en het Verrebroekdok. Inmiddels werd nabij Doel ook een containerterminal gebouwd, met daarop aansluitend het Deurganckdok. Momenteel bevinden zich in de Beverse Waaslandhaven een tachtigtal bedrijven. De Liefkenshoek-autotunnel, geopend in 1991, zorgt voor de ontsluiting van de gehele linkeroever. In 1978 zorgde de Wet Chabert voor een oplossing in het conflict tussen Antwerpen en het Waasland . Er kwam een tweedeling tussen het havengedeelte en de industriële terreinen. De haven en het beheer kwamen Antwerpen toe, de industriële uitbating en inkomsten waren voor de linkeroever (door de Maatschappij Linkerscheldeoever)

In 1977 wordt door de Belgische gemeentefusies een groot deel van het "Land Van Beveren" weer hersteld, omdat veel deelgemeenten in vroeger tijden deel uitmaakten van de oude heerlijkheid. Door de fusie vormen Beveren, Doel, Haasdonk, Kallo, Kieldrecht, Melsele, Verrebroek en Vrasene met een totale oppervlakte van ruim 15 000 ha één van de meest uitgestrekte gemeenten van Vlaanderen. Het totaal aantal inwoners bedraagt ruim 46.000 (20.000 in Beveren, 10.200 in Melsele, 4.100 in Haasdonk, 3.900 in Vrasene, 3.800 in Kieldrecht, 1.800 in Kallo en 400 in Doel).

Op 19 februari 2009 kreeg Beveren er in één keer zo'n 35-tal winkels bij in Warande Shopping, waardoor zijn positie als grootste winkeldorp van Vlaanderen werd versterkt.

Beveren blijft ook landschappelijk aantrekkelijk: naast een uitgestrekt polderlandschap en de meer typische Wase landerijen met hun bolle akkers, bevinden zich hier enkele mooie natuur- en parkgebieden.

In het voorjaar van 2010 hebben voorbereidende gesprekken plaatsgevonden rond een mogelijke fusie tussen de gemeenten Kruibeke en Beveren.^[2] Uitspraken van de Beverse burgemeester laten echter verstaan dat dit niet voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2012 een realistisch scenario is.

Geografie

Deelgemeenten

Bron: Website Gemeente Beveren

Kaart

De gemeente Beveren grenst aan volgende gemeenten, deelgemeenten en districten:

• a. Berendrecht-Zandvliet-Lillo (Antwerpen)
• b. Antwerpen
• c. Zwijndrecht
• d. Burcht (Zwijndrecht)
• e. Kruibeke
• f. Bazel (België) (Kruibeke)
• g. Temse
• h. Sint-Niklaas
• i. Nieuwkerken-Waas (Sint-Niklaas)
• j. Sint-Gillis-Waas
• k. Meerdonk (Sint-Gillis-Waas)
• l. Nieuw-Namen (Hulst (Nederland))

Bereikbaarheid

Zowel per spoor als langs de weg is Beveren gemakkelijk te bereiken.

Met de trein

Er is een station Beveren en een station Melsele op spoorlijn 59 (Antwerpen-Gent). Vroeger was er ook een station Haasdonk, maar dat is nu gesloten.

Met de tram

Vanuit Antwerpen rijdt tram 3 tot de Krijgsbaan in Melsele.

Met de bus

De volgende buslijnen van De Lijn doorkruisen het grondgebied van de gemeente Beveren:
31 Doel - Kieldrecht - Verrebroek - Vrasene - Nieuwkerken-Waas - Sint-Niklaas
41s Moerbeke-Waas - Stekene - Sint-Gillis-Waas - Vrasene - Antwerpen Linkeroever (sneldienst)
81 Lokeren - Waasmunster - Sint-Niklaas - Westakkers - Beveren - Zwijndrecht - Antwerpen Linkeroever
82 Lokeren - Waasmunster - Sint-Niklaas - Haasdonk - Beveren - Zwijndrecht - Antwerpen Linkeroever
83 Kallo - Beveren - Zwijndrecht Krijgsbaan
84 Doel - Kieldrecht - Verrebroek - Vrasene - Beveren - Zwijndrecht Krijgsbaan - (Antwerpen Linkeroever)
85 Sint-Gillis-Waas - Vrasene - Beveren - Zwijndrecht Krijgsbaan - (Antwerpen Linkeroever)
88 Beveren Begraafplaats - Station - Leurshoek - Kallo (gemeentelijke lijn)
89 (Kieldrecht - Verrebroek)- Kallo - Antwerpen Linkeroever

Verder bedient belbus 80 (Temse - Kruibeke - Beveren) het zuidelijke deel van Beveren, inclusief deelgemeenten Haasdonk en Melsele. Belbus 40 (Stekene - Sint-Gillis-Waas - Moerbeke) bedient de centra van deelgemeenten Kieldrecht en Verrebroek.

Met de auto

Via N49/E34 (A11), afrit Beveren – Melsele – Kallo. N70 naar Beveren. Via E17, afrit 16 Beveren – Kruibeke. N70 naar Beveren. Via E17, afrit 15a Haasdonk, N485 richting Beveren, N70 naar Beveren

Cultuur

Religieus Erfgoed

• Sint-Martinuskerk (Beveren)
• De Onze-Lieve-Vrouw van Gaverland kapel (de grootste kapel in België) (Melsele)
• Onze-Lieve-Vrouw Hemelvaartkerk (Doel)
• Sint-Petrus en Paulus kerk (Kallo)
• Onze-Lieve-Vrouwekerk (Melsele)
• Sint-Michielskerk (Kieldrecht)
• Sint-Engelbertus Kerk (Kieldrecht) (Prosperpolder)
• Sint-Laurentius Kerk (Verrebroek)

Civiel Erfgoed

• Het Fort van Haasdonk
• Kasteel Cortewalle
• Kasteel Hof Ter Saksen
• Fort Liefkenshoek
• Hof ter Welle
• Singelberg

Onroerend Erfgoed

• Lijst van onroerend erfgoed in Beveren

Natuurgebieden

• Park Hof Ter Saksen
• Park Cortewalle
• Groot Rietveld
• Grote Geule
• Haasop
• Paardenschor en Schor Ouden Doel
• Ketenisseschoor
• De Putten
• De Groene Ring

Jaarlijkse Activiteiten

Musea

• Gemeentelijk Heemkundig Museum: Kasteel Cortewalle
• Belevingscentrum: Fort Liefkenshoek

Organisaties

• Hertogelijke Heemkundige Kring ‘Het Land van Beveren’
• Piet Stautkring

Scholen

Basisonderwijs

Secundair Onderwijs

• Gemeentelijk Technisch Onderwijs (GTI)
• K.A. (Koninklijk atheneum) - Sportschool Waasland
• Sint-Maarten Bovenschool
• Sint-Maarten Middenschool

Kunst Onderwijs

• Gemeentelijk Academie voor Muziek, Woord en Dans (GAMWD)
• Stedelijke Academie voor Schone Kunsten Sint-Niklaas - bijafdelingen Beveren

Volwassenen Onderwijs

• JANITOR
• LBC
• PCVO

Politiek

Burgemeesters van Beveren is Marc Van de Vijver van CD&V.

Vorige burgemeesters waren:

• 1970-1992: Marcel Van der Aa
• 1993-2003: François Smet

Gemeenteraad

• Meerderheid: 18 zetels
  • CD&V: 15 zetels
  • Open VLD: 3 zetels
• Oppositie: 17 zetels
  • Kartelpro: 5 zetels
  • N-VA: 4 zetels
  • Onafhankelijken: 4 zetels (= afgescheurde raadsleden van Vlaams Belang)
  • Vlaams Belang: 4 zetels
• Essentiële veranderingen tijdens deze legislatuur:
  • Raadslid Johan Smet veranderde in november 2009 van Kartelpro naar N-VA.
  • Een groep raadsleden (onder leiding van Bruno Stevenheydens) stapte uit onvrede met de partijlijn uit Vlaams Belang en zetelde als Onafhankelijken sinds mei 2010.
  • Na de overstap van Johan Smet (zie hierboven) en een opvolgingswissel is het aandeel van N-VA gestegen van 1 naar 3 raadsleden in de kartelformatie CD&V/N-VA.
  • Ex-Vlaams Belang-fractieleider Bruno Stevenheydens stapte in april 2011 over naar N-VA. Het soortelijk gewicht van de partij stijgt naar 4.
  • Begin september 2011 deelt de N-VA mee dat ze niet opnieuw samen met CD&V naar de kiezer trekt voor de gemeenteraadsverkiezingen (oktober 2012). Dat betekent ook het einde van de samenwerking in de gemeenteraad, al beloofd N-VA wel de bestuursmeerderheid te blijven ondersteunen.
  • In januari 2012 verklaren meerderheidspartijen CD&V en OpenVLD dat voor hen N-VA geen deel meer uitmaakt van de Beverse bestuursmeerderheid. We plaatsen ze daarom ook, vanaf nu, in de oppositie.

Uitslagen Gemeenteraadsverkiezingen 2006

1. CD&V/N-VA tegenwoordig geen kartel meer - 44,38% (+ 5,1)
2. Vlaams Belang - 27,1% (+ 7,1)
3. Kartelpro (sp.a, Groen en onafhankelijken) - 18,41% (+ 18,4)
4. VLD tegenwoordig Open VLD - 10,11% (+10,1)

Uitslagen Gemeenteraadsverkiezingen 2000

1. CVP tegenwoordig CD&V - 39,2% (ex-burgemeester François Smet en burgemeester Marc van de Vijver)
2. VLD.VU.A tegenwoordig Open VLD en Kartelpro - 29,62%
3. Vlaams Blok tegenwoordig Vlaams Belang - 19,96%
4. SP tegenwoordig sp.a - 9,51%
5. Vivant - 1,64%

Cultuur

Muziek

Theater-, toneel- en musicalverenigingen

• Figurentheater Vlinders & Co
• Muzart
• Toneelkring De Kleine Kunst
• Toneelkring KET
• Toneelkring Tassijns
• Toneelkring Const Ieveraars
• Toneelkring Kunst Veredelt
• Toneelkring Reynaert

Kunst en Collectors

• Beverse verzamelaars
• Beverse film- en videoclub
• Beverse fotoclub
• De Nieuwe Culturele kring

Sport

• In het voetbal speelde KSK Beveren decennia lang in de hoogste klasse en werd tweemaal landskampioen. De club verdween door financiële problemen echter in 2010 en werd opgevolgd door KVRS Waasland - SK Beveren, dat naar Beveren verhuisde. Met Yellow Blue Beveren werd in de laagste provinciale reeksen een nieuwe club opgericht. In de provinciale reeksen speelt ook FC Bosdam Beveren. In de deelgemeenten spelen clubs zoals Eendracht Verrebroek, KSK Kallo, KVK Svelta Melsele, KFC Vrasene, KSK Kieldrecht en Herleving Red Star Haasdonk, maar deze zijn alle actief in de provinciale reeksen.
• Op wielervlak heeft men reeds twee maal een passage van de Ronde van Frankrijk gekend.
• Atletiekvereniging Volharding
• Volleybalclub KVB Beveren
• Basketbalclub Basics Melsele
• Inlinehockeyclub Huskies Beveren

Bekende (ex-)inwoners

• Veronique Belleter, Belgisch kampioene wielrennen vrouwen elite
• David Meul , doelman bij Willem II Tilburg
• Maarten Bosmans, acteur
• Gerard Buyl, wielrenner
• Soetkin Collier, zangeres (bij o.a Laïs en Urban Trad)
• Dominique Cornu, wielrenner en wereldkampioen tijdrijden bij de beloften
• Danzel, zanger (zijn echte naam is Johan Waem)
• Eline De Munck, actrice en zangeres
• Gérard De Paep, arts en senator
• Kamiel D'Hooghe, organist
• Danni Heylen, actrice
• Jonas Ivens, voetballer
• Jean Janssens, voetballer
• Leo Mets, auteur
• Jan Miel, kunstschilder (1599–1663)
• Jean-Marie Pfaff, doelman
• Simon Schoonvliet, schrijver en kunstschilder
• Kathleen Smet, triatlete
• Pascal Smet, minister van Jeugd, Onderwijs, Gelijke Kansen en Brussel in de Vlaamse Regering-Peeters II.
• Piet Staut, kunstenaar
• Bruno Stevenheydens, oud-volksvertegenwoordiger
• Eduard Van Goethem, vicaris
• Julien Van Remoortere, auteur
• Wilfried Van Moer, voetballer
• Hilaire Marie Vermeiren, aartsbisschop

Trivia

• Beveren won in 2006 de 5 sterren bij het televisieprogramma Fata Morgana op Eén.
• In Beveren werd in 2007 voor het eerst op het Europese vasteland de musical Jane Eyre opgevoerd.
• In Beveren werd in 2008 het wereldrecord "meest aantal reuzen in een reuzenstoet" gebroken. Dit staat nu op 184.

Media

Literatuur

• Dirk VERELST, Politieke en institutionele geschiedenis (1984)
• Frieda MEIRE, Sociaal-economische geschiedenis van de 19e eeuw (1985)
• Jef SMESSAERT, Bevolkingsevolutie en bevolkingsstructuren (1986)
• Daniel DEBAECKE en Marc GOVAERTS, Het onderwijs in Beveren tijdens de 19e eeuw (1794-1884)
• Daniel Debaecke, Aspecten van het religieuze leven in Beveren in de 19e eeuw Frieda MEIRE, Schets van de politieke geschiedenis van de 19e eeuw (1988)
• Beatrijs AUGUSTYN, De veenontginning in de 12e - 16e eeuw (1999)
• Dirk VAN DUYSE, Kapellen in Beveren : inventarisatie en situering (1995)
• Wilfried ANDRIES en Roger PUYNEN, Beverenaars van de twintigste eeuw (2001)
• Herman COOLS, Het dialect van Beveren en zijn deelgemeenten (2000)

Enkele Foto's

• 

  Kasteel Cortewalle te Beveren

• 

  Kerncentrale van Doel & De Molen

• 

  Kerk van Doel

Externe links

• Officiële website van de gemeente Beveren
• Hertogelijke Heemkundige Kring Het land van Beveren
• Bevereninbeeld.be